به گزارش کلام صنعت، راهاندازی موفق سامانه جبرانساز توان راکتیو استاتیکی (Static Var Compensator – SVC) در کوره قوس الکتریکی فولادسازی شادگان، یکی از مهمترین دستاوردهای فنی و مهندسی این مجموعه در سالهای اخیر بهشمار میرود؛ دستاوردی که نهتنها یک گلوگاه حیاتی در مسیر تولید پایدار را برطرف کرد، بلکه بهعنوان نمادی روشن از تابآوری صنعتی، خوداتکایی مهندسی و اعتماد به تخصص داخلی، پیام معناداری برای صنعت کشور به همراه داشت.
کورههای قوس الکتریکی بهطور ذاتی از چالشبرانگیزترین مصرفکنندگان شبکه برق محسوب میشوند. این تجهیزات، بارهایی شدیداً غیرخطی ایجاد میکنند که در صورت نبود سامانههای اصلاحی پیشرفته، میتوانند نوسانات شدید ولتاژ، فلیکر محسوس، افت ضریب توان، افزایش هارمونیکها و در نهایت تحمیل جرائم سنگین توان راکتیو را به همراه داشته باشند. در چنین شرایطی، کیفیت توان شبکه برق منطقهای دچار اختلال شده و حتی مصرفکنندگان همجوار نیز تحت تأثیر قرار میگیرند. از سوی دیگر، ظرفیت ترانس بالادست عملاً بلااستفاده میماند و پیامد آن در سطح تولید، ناپایداری قوس، افزایش زمان ذوب، استهلاک زودهنگام تجهیزات و محدودیت جدی در بارگیری کوره خواهد بود.
در فولاد شادگان نیز، پیش از راهاندازی سامانه SVC، این چالشها بهعنوان یکی از موانع اصلی بهرهبرداری پایدار کوره قوس الکتریکی مطرح بود. اما با ورود SVC به مدار، شرایط بهطور بنیادین تغییر کرد. این سامانه با جبران دینامیکی توان راکتیو، کاهش فلیکر و کنترل هارمونیکها، باس موسوم به «Dirty Bus» یا باس کثیف کوره را به باسی پایدار، قابل قبول و منطبق با استانداردهای شبکه برق تبدیل میکند. نتیجه این اصلاح ساختاری، تثبیت ولتاژ، آزادسازی ظرفیت ترانس، افزایش پایداری قوس الکتریکی، کاهش زمان ذوب و ارتقای تولید از وضعیت محدود و پرریسک به بهرهبرداری پایدار و اقتصادی است؛ بهگونهای که حتی شرکت برق نیز با وجود SVC، مجوز بارگیری کامل کوره را صادر میکند.
پروژهای که متوقف شد، اما رها نشد
سیستم SVC فولاد شادگان در ابتدای امر توسط یک شرکت خارجی تأمین شده بود. با این حال، همزمان با آغاز جنگ ۱۲روزه و تشدید نااطمینانیهای سیاسی و امنیتی، پیمانکار خارجی پروژه را بهطور کامل رها کرد. تیم طراح و پشتیبانی این شرکت تحت هیچ شرایطی حاضر به حضور در ایران، انجام تستهای نهایی یا فرآیند راهاندازی نشدند. مستندات فنی ارائهشده ناقص بود، پیشبینی مناسبی برای مانیتورینگ سیستم وجود نداشت و پروژه در یکی از حیاتیترین نقاط بهرهبرداری متوقف مانده بود؛ گلوگاهی که ادامه تولید پایدار فولادسازی را با مخاطره مواجه میکرد.
در چنین شرایطی، تصمیمی سرنوشتساز در فولاد شادگان اتخاذ شد: تکیه کامل بر توان داخلی.
لازم به توضیح است که پروژه SVC، طرحی مستقل و مکمل در مسیر تأمین برق پایدار کوره قوس الکتریکی فولادسازی شادگان بهشمار میرود و ارتباطی با راهاندازی اولیه واحد فولادسازی ندارد؛ واحدی که پیشتر نیز با اتکا کامل به متخصصان داخلی و بدون حضور کارشناسان خارجی به بهرهبرداری رسیده بود. هدف از اجرای پروژه SVC، ارتقای کیفیت توان، رفع محدودیتهای شبکه و فراهمسازی امکان بارگیری کامل کوره بود؛ هدفی که تحقق آن نقشی کلیدی در پایداری تولید ایفا میکند.
همافزایی تجربه و دانش بومی
با درخواست مدیریت پروژه، تیمی مجرب از متخصصان داخلی وارد میدان شد؛ تیمی متشکل از کارشناسان باسابقه فولاد خوزستان و همراهی شرکت دانشبنیان جهانفولادآگاه. این مجموعه، با تکیه بر سالها تجربه عملیاتی در صنعت فولاد و شبکههای قدرت، بدون اتکا به سازنده خارجی، فرآیند پیچیده راهاندازی SVC را گامبهگام پیش برد.
در این مسیر، ابراهیم محمودی و مهدی کلاهکج از فولاد خوزستان و سیفاله آگاه، رضا شکوری و جلیل زرینآبادی از شرکت دانشبنیان جهانفولادآگاه، نقش محوری و تعیینکنندهای در عبور از چالشهای فنی، تحلیل رفتار سیستم، اصلاح تنظیمات و راهاندازی موفق سامانه ایفا کردند. این متخصصان، در شرایطی دشوار و با حداقل مستندات، بهمثابه سربازان صنعت، پروژهای راهبردی را از توقف نجات داده و در مدت زمانی کمتر از دو ماه به بهرهبرداری رساندند.
فراتر از یک دستاورد فنی
راهاندازی واحد SVC فولاد شادگان، فراتر از یک موفقیت فنی یا عملیاتی است. این پروژه، سندی زنده از ظرفیت مهندسی کشور و گواهی روشن بر این حقیقت است که هر جا به دانش فنی، تجربه میدانی و تخصص داخلی اعتماد شده، نتیجه نهتنها قابل قبول، بلکه درخشان بوده است.
در روزگاری که تحریمها، محدودیتهای خارجی و نااطمینانیهای بینالمللی صنعت را هدف گرفتهاند، فولاد شادگان پیامی روشن و الهامبخش مخابره کرد: میتوان ایستاد، میتوان ساخت و میتوان گلوگاههای حیاتی تولید را با تکیه بر توان ملی از سر راه برداشت.
این، روایتی است از امید؛ از صنعتی که هنوز نفس میکشد، میآموزد و با اتکا به نیروهای خود، مسیر پیشرفت را ادامه میدهد.
چهارشنبه , ۲۲ بهمن , ۱۴۰۴
Tuesday , 10 February , 2026
